5-døgnspost ortopedi Kristiansund

Hofteproteseoperasjon, Kristiansund

Ein hofteproteseoperasjon kan vera aktuelt ved artrose i hofta, hoftebrudd, medfødde skadar eller andre forandringar i hofta. Det øydelagde og ofte smertefulle leddet blir skifta ut med ein protese. Ein veljer å setje inn ein hofteprotese etter at annan ikkje-operativ behandling er forsøkt og ikkje har hatt tilstrekkeleg effekt.

Ventetider

Innleiing

Når brusken i hofta blir slitne, mister hofta sin naturlege glideflate. Det kan medføre stivleik, redusert bevegelse og svikttendens. Ein får smerter både ved belastning og etter kvert også i kvile og om natta. Nokre gonger oppnår ein ikkje god nok smertelindring med trening og bruk av smertestillande tablettar. Da kan det vera aktuelt å skifte ut hofteskåla og hoftekula med eit kunstig hofteledd, altså ein protese.

Samval

Når du har blitt syk eller har eit helseproblem, er det ofte fleire ulike moglegheiter for både undersøkingar og behandling. Her finn du samvalsverktøy som kan hjelpe deg til å ta valet.

Du kan også finne meir informasjon om artrose på helsenorge.no. 

Tilvising og vurdering

Før

Ved dei fleste sjuehus blir du innkalla til ein førebuingsdag nokre veker før operasjonen. Da gjer vi nødvendige forundersøkelsar og du får informasjon om den planlagte behandlinga frå kirurg, fysioterapeut, sykepleiar og anestesilege.  

Når operasjonsdatoen er bestemt, tar du kontakt med kommunefysioterapeut/ ergoterapeut med tanke på hjelpemidlar etter operasjonen.  

Nyttige hjelpemidlar:

  • Hjelpemiddel til toalett
  • Dusjkrakk
  • Strømpepåtrekkar, gripetang og langt skohorn
Husk å ta med krykker ved innlegging. Det kan også vera lurt å ta med klede som er lette å bevege seg i og sko som er lette å ta på og sitter godt på foten.  


Bedøving

Operasjonen blir vanlegvis utført i spinalbedøving/ryggbedøving, men kan også bli gjort i narkose. Etter avtale med anestesilege kan du saman med spinalbedøvinga få sovemedisin under inngrepet.


Hofteprotese

Det benyttes veldokumenterte hofteprotesar. Det kunstige leddet består av ein plastforing (evt. Keramikk) som blir festa i hofteskåla (bekkenet) og ein metallstamme med hoftekule som blir festa i lårbeinet. Protesedelane kan bli festa i beinet med eller utan bruk av beinsement.


Førebuingar heime

For å førebygge infeksjon i operasjonssåret, må du fjerne ringar, smykke, piercingar, naglelakk og sminke, og vaske deg med bakteriedrepande såpe eller serviettar kvelden før operasjonen. Instruksjon om dette får du på førebuingsdagen.

Faste og medisiner

På operasjonsdagen skal du møte fastande, det vil si at du ikkje skal ete, drikke, røyke, snuse eller ta pastillar/drops etter midnatt. Du må bare ta eventuelle medisinar som anestesilegen på førehand har sagt at du skal ta. Dette blir avklara på førebuingsdagen i forkant av operasjonen.

Under

Ved hofteoperasjonar blir bedøving i dei aller fleste tilfella gitt i ryggen, ei såkalla spinalbedøving, og du vil kunne vera vaken. Av og til vel vi narkose i samråd med anestesilegen, og du vil vera bevisstlaus under inngrepet.

Ein anestesisjukepleiar sit ved deg under heile operasjonen. Han eller ho er kontaktpersonen din, og passer på at du har det bra. Du skal ikkje kjenne smerte, men du vil merke litt bevegelse i kroppen mens ortopeden skiftar leddet. Du vil også kunne høyre bankelydar, og andre lydar fra kirurgens arbeid.

Du kan høyre på musikk under operasjonen dersom du ønskjer det. Ta med den musikken du ønskjer å høyre på. Dersom du heller vil sove litt kan du få avslappande medisinar.

Operasjonen blir utført under strenge hygieniske forhold. Hofteoperasjonar blir i dag gjort i sideleie eller rygg leie. Kirurgen opnar hofteleddet med eit snitt ved hofta. Vi fjernar leddhovudet etter at lårhalsen er kutta. Denne delen blir erstatta av ein protese i rustfritt stål eller titanlegering. Hofteskåla blir erstatta med ei plastskål eller titanskål.

Protesane fins i fleire størrelsar, og ortopeden vel den som passar best for deg. Dei sementfrie komponentane blir banka på plass. Protesane gror så fast til beinet i løpet av veker eller månader. Nokre protesar blir festa med beinsement som blandast og tørkar i løpet av få minutt.

Etter at leddhovudet er montert på, blir hofteprotesen sett i ledd. Kirurgen sjekkar beinlengde og at hofta er stabil ved vanlege bevegelsar så den ikkje seinare "går ut av ledd". 
Operasjonstid for hofteprotesar varierer noko, men ligg vanlegvis på 90 minutt.

Etter

Vanlig sjukehusopphald er 1‐3 dager med dagleg trening og aktivitet. Du vil få instruksjon i øvingar og krykkegange av fysioterapeut mens du er på sykehuset. Egeninnsats er avgjørande for et vellykka resultat. 

Aktivitet

Det er viktig å komme seg raskt på beina. Allerede 3‐5 timar etter operasjonen kan du, med hjelp, komme ut av senga. Fra første dag etter operasjonen skal du gå med 2 krykker eller andre egna hjelpemidlar.

  • Du kan i regelen belaste den opererte hofta.
  • Du kan komme ut og inn frå seng både på operert og uoperert side.
  • Du kan liggje på uoperert side etter operasjonen med pute mellom beina. Du kan også liggje på magen. Du kan liggje på operert side når såret har grodd (2-3 veker) og det ikkje er smertefullt.

Smerter

Det er vanleg med smerter i dagene og vekene etter operasjonen. Det er ikkje farlig å bruke hofta sjølv om det er litt smertefullt. Du vil få smertestillande tablettar som dempar smertane til et akseptabelt nivå.
Medisinane blir trappa gradvis ned etter kvart som smertane avtar. Dei fleste får ein smertefri og velfungerande hofte, men det kan ta tid (hos enkelte inntil 1 år) før smertane er heilt borte og bevegelsen optimal. 

Forsiktigheitsreglar 

Restriksjonar etter hofteprotesekirurgi varierar noe mellom sjuehusa og avhengar også av kva for kirurgisk metode som er nytta. Vanlege restriksjonar kan vere:

  • Unngå å bøye deg fremover med knea pekande innover og foten plassert ut til sida i 3 månader, «kalvbeint stilling».
  • Unngå å sittje med beina i kryss, og å krysse operert bein over midtlinja dei første 3 månadene. 

  • Du kan plukke opp ting frå golvet ved å strekkje operert bein bak når du bøyer deg (se bilde under).
  • Du kan bøye deg frem og la knea falle til sida, «froskestilling», når du ikkje merker stramming/ubehag i operert hofte.

Etter utskriving
Hevelse og misfarga bein på operert side er vanleg på grunn av økt væske– og blodansamling. Dette kan du sjå heilt ned i anklane. Det vil gradvis forsvinne av seg sjølv. For å redusere hevelsen kan du liggje med beinet høgt og overkroppen lågt. Lett aktivitet og sirkulasjonsfremmande øvelsar kan også bidra til å redusere hevelse.

Sårpleie

Huden lukkas enten med ei oppløseleg tråd som ikkje skal bli fjerna, eller med tråd/stiftar som må bli fjerna etter 2-3 veker. Bandasje må bli bytta ved behov. Korleis du skal forhalde deg til både stinga og bandasjen vil du få informasjon om før utreise. Vi anbefalar å unngå bading i basseng/badekar/saltvann dei første 3 vekene.

Trening/krykker

Det er viktig med dagleg aktivitet og trening etter utreise frå sjukehuset. Treninga vil dei fleste klare på eigen hand. Krykkane kan bli avvikla etter 4 veker når du kan gå normalt utan å halte. Avvik kan førekomme i individuelle tilfellar. Du vil få informasjon om og trene på dette under opphaldet.

Aktivitetar

Turgåing og andre lettare aktiviteter blir anbefala. Du kan ha seksuelt samvær så lenge du overhalder gjeldande restriksjonar.

Sjukemelding/reseptar

Vanlegvis treng man sjukmelding i 2-8 veker, avhengig av type jobb. Du får med deg resept på smertestillande medisinar og blodfortynnande sprøytar.

Bilkøyring

Bilkøyring bør du vente med til du har avvikla bruken av krykker, og beinet kjennast sterkt nok til å klare bilkøyring. Du skal heller ikkje køyre bil om du brukar smertestillande medisinar med rød varseltrekant på. Det er veitrafikkloven som gjeld.

  • Inn og ut av bil som passasjer: still setet langt tilbake og tipp rygglenet godt bakover.

Kontroll på flyplasser

Ein protese kan utløyse alarmen ved sikkerhetskontroll. Det vil vanlegvis vere nok å forklare at du har ei hofteprotese og eventuelt vise frem arret. Du kan også få ein bekreftelse frå sjuehuset om at du har protese om du ønsker det.

Etterkontroll

Du vil bli innkalla til kontroll hos lege eller fysioterapeut ca. 3 månader etter operasjonen. 

Mulige komplikasjonar

Dei vanlegste komplikasjonane i forbindelse med hofteproteseoperasjon er infeksjon og at hofta går ut av ledd (luksasjon). Begge førekjem hos ca 1% av pasientane. Det er viktig at du tar raskt kontakt med avdelinga dersom det oppstår akutte sterke smertar eller tekn til infeksjon (Se meir under «Faresignal».) Det kan også førekomme nerveskade, men dette er sjeldan og oftest heilt eller delvis forbigåande. Blodpropp førebyggjast med rask mobilisering og blodfortynnande sprøytar, evt også med komprimerande strømper. Det anbefalast også at du unngår lange flyreisar dei første 6 vekene etter operasjonen. Nokre gonger oppstår eni beinlengdeforskjell, oftest ved at det opererte beinet blir lengre. Da kan det vere nødvendig å bruke innleggssåle i motsatt sko. 

Informasjon fra fysioterapeut 

Øvelsar for hofte etter proteseoperasjon. 

NB! Dei liggjande øvelsane skal ikkje gjerast på golvet, men i ein seng, på ein sofa, på ein benk eller lignande. 

  1. Stram setemusklane og press begge knea ned i underlaget. Hold i nokre sekundar. Slipp opp. 
  2. Bøy opp i kne og hofte og trekk hælen langs underlaget. Strekk deretter beinet ut igjen. 
  3. Bøy opp i anklane. Før beina frå kvarandre og deretter rolig inn igjen. Ikkje lyft beina frå underlaget. 
  4. Liggande setelyft: Ligg på ryggen med bøyde knær. Knip setemusklane saman og lyft bekkenet og nedre del av ryggen frå underlaget. Senk rolig ned igjen. 
  5. Stående tåhev med støtte: Stå bak ein stol og støtt deg med hendene til stolryggen. Lyft deg opp på tærne med begge beina og senk deg rolig ned igjen. 
  6. Støtt deg i en stol eller lignande. Sett opererte bein litt bak det andre - tærne i bakken. Strekk ut ved å føre hælen mot bakken. Kjenn at du bruker lårmusklane og setemusklane når du strekkjer ut. 
  7. Støtt deg til en stol, inntil en vegg eller lignande. Før det opererte beinet ut til sida og før det kontrollert ned igjen. Det kan vere greitt å ikkje ha sko på opererte bein når du gjør denne øvelsen. 
  8. Støtt deg med begge hendene på ein stolrygg eller lignande. Stå med føttene i skulderbreddes avstand. Bøy i hofter og knær med lik tyngde på begge bein. Reis deg opp igjen når du har nådd posisjonen på figuren. 
  9. Trappegang opp med krykker: Opp med det friske beinet først, deretter operert bein og krykker. 
  10. Trappegang ned med krykker: Sett krykkene ned eit trinn, deretter følger operert bein. Det friske beinet til slutt. Krykkene følgjer alltid det opererte beinet. 

 Ved utreise blir det avtalt kontrolltime hos ortoped tre månader etter operasjonen. Då skal du også ta røntgen.

Nødvendige papir som sjukemelding, reseptar etc. får du med deg når du dreg heim.

Unngå bøy >90O i hofteleddet. Operert bein skal ikkje krysse kroppen si midtlinje. Bruk to krykker i seks veker etter operasjonen om ikkje anna er avtalt. Du kan køyre bil når styrken i beinet tillet det. Du kan ha seksuell omgang med forsiktigheit. Ta det roleg med huslege aktivitetar. Unngå å stå lenge. Aktivitetar utover dette avklarer du med lege før utreise.

Ver merksam

Tegn til infeksjon er vedvarande siving frå såret, du utvikler feber, økande smerter, væsking frå operasjonssåret eller rødheit rundt operasjonssåret. Ta kontakt med avdelinga umiddelbart om du mistenkar infeksjon.

Kontaktinformasjon

KORONAVIRUSET: Viktig informasjon til pasientar, blodgivarar og besøkande

​For å unngå koronasmitte har vi restriksjonar for besøk på sjukehusa. Viss du har fått innkalling til time, eller planlegg eit besøk, må du gjere deg kjent med gjeldande rutine.

Gjeldande rutine finn du her

Praktisk informasjon

Barn som pårørande

​Barn og unge blir påverka når nokon i familen blir sjuke. Dei treng å forstå kva som skjer. Vi på sjukehuset skal bidra til at barn og ungdom blir tatt godt vare på i slike situasjonar. 

Les om kva vi gjer for barn og ungdom som er pårørande

Internett/Wifi

Pasientar og besøkande kan bruke gratis trådlaust internett i deler av sjukehuset, men diverre ikkje i alle avdelingar/etasjar enno. Utbygging av dekninga pågår. Sjå etter GjestenettHMN på mobil eller datamaskin.

 

Passord på SMS
Når du opnar nettlesaren får du opp ei side der du kan bestille gratis passord for å logge deg på nettet. Dette passordet varer ei veke. Du blir bedt om å legge inn mobilnummeret ditt, og får då tilsendt eit passord på SMS.  

 

 


Ladestasjon for el-bil

​Vi har fått ladestasjonar for el-bil ved alle dei fire sjukehusa. Her finn du ladestasjonen ved ditt sjukehus:

No kan du lade el-bilen ved sjukehusa

Parfyme

​Vi ber om avgrensa bruk av parfyme, då det er mange av pasientane våre som reagerer på dette.


Preste- og samtaletenesta

Treng du nokon å snakke med? ​
Prestetenesta er tilgjengeleg for å lytte til deg, om du berre vil slå av ein prat eller dele ting du tenker på.

Prestetenesta si viktigaste oppgåve er samtalar med pasientar og pårørande. Dei tilbyr også undervising, rettleiing, og samtalegrupper, både for pasientar og tilsette.

Presten og diakonen er her for alle, og kan formidle kontakt med andre trussamfunn, religionar eller livssynsorganisasjonar.

Kontaktinformasjon og meir om prestetenesta

Reise og tilkomst

Pasientreiser er reiser til og frå offentleg godkjent behandling. Sjukehuset har ansvaret for pasientreiser og dekker rimelegaste reisemåte for pasienten. Meir informasjon om pasientreiser finn du på helsenorge.no

Buss

Fram Ekspress og alle andre bussar går innom busslomma ved sjukehuset i Volda og i Ålesund. Unntak: Flybussen i Ålesund stoppar berre ved busslomme oppe ved hovudvegen. I Molde og Kristiansund går ikkje Fram Ekspress til sjukehusa, men korresponderer med bybuss i begge byane.

Fly
Molde lufthavn, Årø ligg om lag 7 km frå Molde sjukehus.

Kristiansund lufthavn, Kverberget ligg om lag 8 km frå Kristiansund sjukehus.

Ørsta-Volda lufthamn, Hovden ligg om lag 8 km frå Volda sjukehus

Ålesund lufthavn, Vigra ligg om lag 23 km frå Ålesund sjukehus. 
 

Servicetorget

​Du finn oss i hovudvestibylen. Ta kontakt med oss om du treng vegskildring til avdelinga du skal besøke, om du har behov for å betale poliklinikk-timen din kontant, hjelp til å bestille drosje, eller andre serviceoppgåver.

Opningstid

Kvardagar: 07.30–17.30

Laurdag og søndag: stengt

Sjukehusapoteket i Kristiansund

Spisestader

På grunn av koronapandemien er kantina for tida kun open for tilsette i Helse Møre og Romsdal.

Kantina finn du i 2. etasje. Den har følgjande opningstider:

  • Måndag til fredag: kl 10.00 - 14.00
  • Helg og høgtid: stengt  

Kiosk

I tillegg har vi kiosk i 1. etasje ved Kristiansund sjukehus.

Ta bilde?

​Mange pasientar og pårørande ønsker å ta bilde eller video som eit minne frå tida på sjukehuset. Det kan du gjere så lenge det er deg sjølv, pårørande eller vener som blir avbilda.

Det ikkje er lov å ta bilde av medpasientar eller tilsette uten løyve.

Vi håper alle viser respekt for personvernet under besøket ved sjukehuset.

Fann du det du leita etter?